Czym jest bruksizm?
Bruksizm to nieświadome zaciskanie zębów. Obejmuje także nawykowe zgrzytanie nimi. To patologiczne tarcie zębami żuchwy o zęby szczęki. Bruksizm może występować w dzień lub w nocy. Częściej pojawia się podczas snu.
Zgrzytanie zębami jest bardzo częstym zjawiskiem. Od czasu do czasu dotyczy większości ludzi. Bruksizm bywa nazywany chorobą cywilizacyjną. Problem dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci.
Bruksizm u dzieci – jak często występuje?
Zgrzytanie zębami jest naturalnym zjawiskiem. Występuje zwłaszcza w wieku niemowlęcym. Może być częścią normalnego rozwoju dziecka. Często pojawia się u dzieci do 6 roku życia.
Około 20% wszystkich dzieci i młodzieży zgrzyta zębami. Inne dane mówią o około 30% dzieci. Nawet 50% dzieci przechodzi fazy zgrzytania zębami. Nawyk ten czasem przenosi się w dorosłość.
Zgrzytanie zębami u 1,5-rocznego dziecka
Dziecko ma 16 miesięcy. Posiada 6 ząbków. Zgrzytanie zębami u tak małego dziecka jest częste. Może być związane z ząbkowaniem. Proszę się zbytnio nie przejmować samym zgrzytaniem zębami. Bardzo wiele dzieci zgrzyta zębami. Tak odpowiedział dr med. Ernest Kuchar z Akademii Medycznej we Wrocławiu.
Dlaczego dziecko zgrzyta zębami? Przyczyny bruksizmu u dzieci
Bruksizm u dzieci może mieć różnorodne przyczyny. Często jest złożonym problemem. Należy rozważyć badania, aby ustalić dokładną przyczynę.
Stres i lęk
Napięcie psychiczne manifestuje się różnie. Zgrzytanie zębami bywa jego objawem. Stres związany z kłótniami z kolegami może być przyczyną. Wizyta w przedszkolu również wywołuje stres.
Bruksizm może mieć podłoże emocjonalne. Stres i napięcie emocjonalne często powodują zgrzytanie zębami. Silne napięcie emocjonalne jest częstą przyczyną. Samotność także może wpływać na bruksizm.
Ząbkowanie
Ząbkowanie może być związane z bólem. Powoduje dyskomfort w dziąsłach. Dziecko może zgrzytać zębami z tego powodu. Zgrzytanie bywa procesem fizjologicznym podczas wyrzynania zębów.
Wady zgryzu i problemy stomatologiczne
Niewłaściwe ustawienie zębów wpływa na zgrzytanie. Wady zgryzu mogą być przyczyną bruksizmu. Patologiczny zgryz często prowadzi do tarcia zębami. Próchnica także bywa związana z problemem. Warto odwiedzić ortodontę. Być może powodem są parafunkcje. Da się je wyeliminować.
Według statystyk, 70% dzieci z bruksizmem miało nieprawidłowości w zgryzie. W grupie bez bruksizmu odsetek wad zgryzu wynosił 30%. Poprawa zgryzu zaobserwowana została u 80% dzieci po 6 miesiącach terapii.
Niedojrzałość układu nerwowo-mięśniowego
Prawidłowa kontrola żucia wymaga pełnej dojrzałości. Układ nerwowo-mięśniowy u dzieci wciąż się rozwija. Jego niedojrzałość może objawiać się bruksizmem.
Zaburzenia snu
Problemy ze snem bywają przyczyną zgrzytania. Bezsenność, koszmary nocne i bezdech senny należą do tych zaburzeń. Aż 30% ludzi doświadcza zgrzytania zębami podczas snu.
Według danych, 20-30% małych dzieci ma zaburzenia snu. Mogą one przyczyniać się do nocnego bruksizmu.
Czynniki genetyczne
Predyspozycje genetyczne odgrywają rolę. Bruksizm może być dziedziczony. Dziedziczenie występuje w około 52% przypadków.
Choroby pasożytnicze
Obecność pasożytów jelitowych bywa wskazywana jako przyczyna. Owsiki mogą korelować z zgrzytaniem zębami. Zgrzytanie zębami u dziecka może mieć podłoże pasożytnicze. Zgrzytaniu czasem towarzyszy świąd w okolicach odbytu.
Zgrzytanie zębami u dzieci a robaki - mit?
Niektóre źródła podają, że związek między pasożytami a bruksizmem to mit. Inne wskazują na możliwą korelację. Warto zbadać kał na obecność pasożytów. To prosta metoda sprawdzenia.
Alergia i problemy z oddychaniem
Reakcje alergiczne mogą przyczyniać się do bruksizmu. Mogą prowadzić do problemów z oddychaniem. Zgrzytanie zębami u dzieci bywa związane z alergią. Problemy z oddychaniem przez nos także mogą być przyczyną. Zaleca się obserwację objawów alergicznych. Warto skonsultować się z alergologiem.
Inne choroby
Bruksizm bywa związany z innymi schorzeniami. ADHD, Autyzm i MPD mogą korelować z bruksizmem. Zespół Downa także bywa wymieniany. Niedobory niektórych składników odżywczych mogą wpływać na problem. Szczególnie dotyczy to magnezu.
Objawy zgrzytania zębami u dzieci
Osoby cierpiące na bruksizm często są nieświadome choroby. Rodzice zwykle zauważają objawy u dzieci. Najbardziej charakterystyczny objaw to specyficzny odgłos. Dziecko zgrzyta zębami podczas snu.
Inne objawy to:
- Ból szczęki i twarzy
- Częste bóle głowy, zwłaszcza rano
- Widoczne uszkodzenia zębów
- Ścieranie powierzchni zębów
- Nadwrażliwość zębów
- Uczucie ciągłego szumu w uszach
- Bóle karku i pleców
- Zaburzenia w produkcji śliny
- Problemy ze słuchem oraz wzrokiem
- Krwawienie z dziąseł
Dzieci cierpiące na bruksizm mogą być bardziej drażliwe. Czasem mają problemy z koncentracją. Objawy bruksizmu u dzieci zazwyczaj ustępują samoistnie.
Skutki i powikłania nieleczonego bruksizmu u dzieci
Nasilone, długotrwałe zgrzytanie zębami może prowadzić do problemów. Nieleczone zgrzytanie zębami ma poważne konsekwencje. Może prowadzić do wad zgryzu. Powoduje inne problemy zdrowotne.
Możliwe skutki i powikłania to:
- Uszkodzenie szkliwa
- Zaawansowane starcie powierzchni zębów
- Rozchwianie zębów
- Bolesne wybroczyny na błonie śluzowej jamy ustnej
- Chroniczny ból szczęki i żuchwy
- Stan zapalny stawu skroniowo-żuchwowego
- Zaburzenia równowagi (rzadziej)
- Mikrozatory w płucach (rzadziej)
- Mikroudary w mózgu (rzadziej)
Nieleczone zgrzytanie zębami niszczy powierzchnie zębów. Dzieje się to przez ciągłe pocieranie.
Kiedy szukać pomocy? Diagnoza bruksizmu u dzieci
W przypadku zgrzytania zębami zaleca się konsultację. Konsultacja ze specjalistą jest ważna. Warto udać się do pediatry lub lekarza rodzinnego. Pomogą ustalić przyczyny problemu.
Pierwszym krokiem powinna być specjalistyczna konsultacja. Stomatolog oceni stan zębów. Ortodonta sprawdzi zgryz. Możliwe, że potrzebna będzie wizyta u ortodonty.
Do jakiego lekarza się umówić, gdy dziecko zgrzyta zębami?
Zacznij od pediatry lub stomatologa. Mogą skierować do innych specjalistów. Warto skonsultować się ze stomatologiem. Psycholog, neurolog, laryngolog także mogą pomóc. Ortopeda lub chirurg szczękowy bywają potrzebni. Wsparcie osteopatów jest cenne. Fizjoterapeuci stomatologiczni także pomagają.
Mimo że problem jest powszechny, do specjalistów trafia niecałe 20 proc. osób nim dotkniętych.
Leczenie bruksizmu u dzieci – metody
Skuteczne leczenie bruksizmu wymaga identyfikacji przyczyny. Terapia zależy od podłoża problemu. Często stosuje się szynę relaksacyjną. Miękka silikonowa szyna na żuchwę chroni zęby. Szyna zgryzowa bywa używana. Stosuje się także szynę nocną.
Inne metody leczenia obejmują:
- Wyrównanie zgryzu (terapia ortodontyczna)
- Psychoterapia (zwłaszcza przy podłożu emocjonalnym)
- Leki uspokajające (w wybranych przypadkach)
- Farmakoterapia (rzadziej u dzieci)
- Zabiegi fizjoterapeutyczne
- Nadbudowanie koron kompozytem na tylnych mleczakach (sugestia lek. dent. Marcin Dolecki)
Konsultacja psychologiczna dla dzieci wrażliwych emocjonalnie jest wskazana. Terapia psychologiczna pomaga radzić sobie ze stresem. Terapia ortodontyczna koryguje wady zgryzu.
Domowe sposoby na zgrzytanie zębami u dzieci
Domowe metody nie zastąpią konsultacji lekarskiej. Mogą jednak wspierać terapię. Ważne jest tworzenie spokojnego środowiska dla dziecka. Należy unikać sytuacji stresujących. Dotyczy to zwłaszcza czasu przed snem.
Oto sugestie dla rodziców:
- Rozmawiaj z dzieckiem o jego obawach i lękach.
- Zachęcaj do relaksacji.
- Stosuj ćwiczenia relaksacyjne.
- Ciepłe kąpiele przed snem działają kojąco.
- Wykonuj ćwiczenia rozluźniające żuchwę.
- Masuj szczękę dziecka delikatnie.
- Stosuj zimne okłady na bolącą szczękę.
- Unikaj twardych produktów w diecie.
- Ograniczaj napoje energetyczne i kofeinę.
- Spożywaj pokarmy bogate w magnez.
- Pij kojące herbaty ziołowe.
- Ćwicz oddychanie przez nos z dzieckiem.
- Zadbaj o prawidłową postawę ciała dziecka.
- Spróbuj metody oddechowej Butejki.
- Zastosuj techniki relaksacyjne.
- Zaproponuj dziecku gryzak lub gumę do żucia w ciągu dnia.
Warto obserwować dziecko. Zwracaj uwagę na zgrzytanie zębami. Nie karć dziecka za ten nawyk. Informuj dentystę o nawykach dziecka.
Podsumowanie
Zgrzytanie zębami u dzieci to częsty problem. Ma wiele potencjalnych przyczyn. Należą do nich stres, ząbkowanie, wady zgryzu czy czynniki genetyczne. Objawy bywają różnorodne. Odgłos zgrzytania jest najbardziej typowy. Nieleczony bruksizm może prowadzić do uszkodzeń zębów. Może wpływać na stawy skroniowo-żuchwowe. Ważna jest konsultacja ze specjalistą. Stomatolog, ortodonta lub pediatra pomogą zdiagnozować problem. Leczenie zależy od przyczyny. Często stosuje się szyny relaksacyjne. Domowe sposoby wspierają terapię. Obserwacja dziecka jest kluczowa.
